ریزش بورس آمریکا همزمان با تشدید تنشها؛ آیا بازار از حمله گستردهتر به ایران سیگنال میدهد؟
بازارهای مالی آمریکا روز جمعه با افزایش فشار فروش، رشد قیمت نفت و حرکت بخشی از سرمایهها به سمت داراییهای دفاعی مواجه شدند. اگرچه افت شدید سهام فناوری عمدتاً به نگرانیها درباره ارزشگذاری شرکتهای هوش مصنوعی و صنعت تراشه نسبت داده شده، همزمانی آن با افزایش درگیریهای آمریکا و ایران نشان میدهد سرمایهگذاران احتمال تشدید جنگ را جدیتر از روزهای گذشته ارزیابی میکنند. با این حال، رفتار بازار را نمیتوان مدرکی قطعی از تصمیم واشنگتن برای آغاز یک عملیات گسترده دانست.
افت شاخصهای اصلی بورس آمریکا
در معاملات میانه روز جمعه ۱۷ ژوئیه، شاخص نزدک که وزن بالایی از شرکتهای فناوری دارد، حدود ۱.۳ درصد کاهش یافت. شاخص S&P 500 نیز حدود ۰.۷ درصد افت کرد و میانگین صنعتی داوجونز حدود ۰.۲ درصد پایین آمد.
S&P 500 در جریان معاملات به پایینترین سطح دو هفته اخیر و نزدک به کف سه هفتهای رسید. شاخص نوسان VIX که در بازار به «شاخص ترس والاستریت» مشهور است نیز افزایش یافت و به بالاترین سطح خود در بیش از یک هفته رسید.
افت بازار محدود به چند شرکت نبود و تعداد سهام نزولی در بورس نیویورک و نزدک بهطور محسوسی بیشتر از سهام صعودی گزارش شد. با این حال، شدیدترین فشار فروش همچنان در سهام فناوری، نیمهرساناها و شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی دیده میشد.
چرا سهام فناوری بیشترین ریزش را تجربه کرد؟
بررسی ترکیب معاملات نشان میدهد عامل اصلی ریزش بورس آمریکا، دستکم در مرحله نخست، نگرانی درباره ادامه رشد پرشتاب سهام فناوری بوده است.
سرمایهگذاران در حال بازنگری در ارزشگذاری شرکتهایی هستند که طی ماههای گذشته بهدلیل رونق هوش مصنوعی رشد چشمگیری داشتند. شاخص نیمهرساناهای فیلادلفیا برای سومین روز متوالی کاهش یافت و بیش از ۲۰ درصد از رکورد اواخر ژوئن خود فاصله گرفت.
سهام شرکتهایی مانند متا، انویدیا و نتفلیکس نیز تحت فشار قرار گرفتند. انتشار یک مدل بزرگ هوش مصنوعی توسط شرکت چینی Moonshot نیز نگرانیهایی درباره تشدید رقابت و بازده سرمایهگذاریهای سنگین شرکتهای آمریکایی در حوزه هوش مصنوعی ایجاد کرد.
بنابراین، نمیتوان کل ریزش بازار را مستقیماً به احتمال حمله آمریکا به ایران نسبت داد.
اما بخشهای دیگر بازار چه میگویند؟
در حالی که سهام فناوری سقوط کرد، رفتار بازار انرژی، اوراق دولتی، طلا و صنایع دفاعی نشانههایی از افزایش نگرانیهای ژئوپلیتیکی ارائه میداد.
قیمت نفت برنت روز جمعه نزدیک به ۳ درصد افزایش یافت و به حدود ۸۶.۷ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام آمریکا نیز با بیش از ۳ درصد افزایش، در محدوده ۸۱.۴ دلار معامله شد. هر دو شاخص نفتی در مسیر رشد حدود ۱۴ درصدی در طول هفته قرار گرفتند.
صندوق قابل معامله بخش انرژی آمریکا، XLE، نیز در معاملات جمعه در محدوده مثبت قرار داشت. صندوق طلای GLD حدود ۰.۸ درصد و صندوق صنایع هوافضا و دفاعی ITA نیز اندکی افزایش یافته بودند. این حرکتها با الگویی سازگار است که معمولاً هنگام افزایش ریسکهای نظامی دیده میشود: خروج نسبی از سهام پرریسک و حرکت سرمایه به سمت انرژی، طلا، اوراق دولتی و صنایع دفاعی.
بازده اوراق دهساله خزانهداری آمریکا نیز کاهش یافت؛ حرکتی که میتواند نشاندهنده افزایش تقاضا برای اوراق دولتی بهعنوان دارایی امن باشد، هرچند انتظارات مربوط به سیاست نرخ بهره نیز در این روند مؤثر است.
افزایش ریسک در تنگه هرمز
افزایش قیمت نفت فقط ناشی از شایعات سیاسی نیست. دادههای کشتیرانی نشان میدهد تردد کشتیهای تجاری از تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته است.
طبق گزارش رویترز، روز پنجشنبه تنها سه کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کردند؛ کمترین تعداد روزانه از ماه مه. یک روز پیش از آن نیز فقط ۱۱ کشتی از این آبراه عبور کرده بودند، در حالی که پیش از جنگ، میانگین تردد روزانه حدود ۱۲۵ کشتی بود.
همچنین برای دومین روز متوالی هیچ نفتکش بسیار بزرگ یا کشتی حامل گاز طبیعی مایع از تنگه عبور نکرد. این وضعیت نشان میدهد بازار انرژی با یک خطر واقعی برای عرضه و حملونقل روبهرو است، نه صرفاً نگرانی روانی ناشی از اخبار سیاسی.
گزارش آکسیوس درباره آمادهسازی نظامی آمریکا
همزمان با تحولات بازار، آکسیوس به نقل از سه مقام آمریکایی و اسرائیلی گزارش داده است که دولت ترامپ قصد دارد دهها هواپیمای سوخترسان نظامی دیگر به اسرائیل اعزام کند.
بر اساس این گزارش، آمریکا هماکنون حدود ۳۰ هواپیمای سوخترسان در فرودگاه بنگوریون و تقریباً همین تعداد در فرودگاه رامون مستقر کرده و در حال بررسی افزایش این ناوگان در روزهای آینده است.
هواپیماهای سوخترسان برای اجرای عملیات هوایی طولانیمدت و حملات دوربرد اهمیت اساسی دارند. افزایش تعداد آنها میتواند ظرفیت آمریکا برای پشتیبانی از جنگندهها و بمبافکنها در مأموریتهای گستردهتر را بالا ببرد.
آکسیوس همچنین گزارش داده است که ترامپ پس از دریافت گزینههای جدید در جلسه اتاق وضعیت، در حال بررسی عملیاتی وسیعتر از حملات کنونی در اطراف تنگه هرمز است. حمله به زیرساختها، نیروگاهها و برخی تأسیسات هستهای و زیرزمینی ایران از جمله گزینههای مطرحشده عنوان شدهاند. با این حال، بر اساس همین گزارش، ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است.
آیا بازار از حمله قریبالوقوع آمریکا خبر میدهد؟
پاسخ دقیق این است: بازار افزایش احتمال تشدید جنگ را قیمتگذاری کرده، اما هنوز حمله گسترده و قریبالوقوع را قطعی نمیداند.
چند شاخص این نتیجه را تقویت میکند:
- افزایش حدود ۱۴ درصدی نفت در طول یک هفته؛
- کاهش شدید تردد کشتیها از تنگه هرمز؛
- افزایش شاخص ترس VIX؛
- رشد داراییهای دفاعی مانند طلا، اوراق دولتی و سهام انرژی؛
- تقویت محدود سهام صنایع دفاعی؛
- همزمانی این تحولات با انتقال هواپیماهای سوخترسان و بررسی گزینههای نظامی جدید.
اما نشانههایی نیز وجود دارد که بازار هنوز سناریوی یک جنگ تمامعیار و طولانی را مبنای اصلی معاملات خود قرار نداده است.
برای مثال، نفت با وجود افزایش شدید، هنوز به سطوحی که معمولاً در سناریوی قطع گسترده و طولانیمدت صادرات خلیج فارس انتظار میرود نرسیده است. همچنین سهام دفاعی تنها افزایش محدودی داشته و طلا نیز با وجود رشد روزانه، در مسیر کاهش هفتگی قرار گرفته بود.
این ترکیب نشان میدهد سرمایهگذاران بیشتر در حال خرید پوشش ریسک در برابر احتمال تشدید درگیری هستند، نه اینکه اطلاعات قطعی درباره آغاز یک عملیات بزرگ در اختیار داشته باشند.
بازار در حال ارسال سیگنال افزایش خطر تشدید جنگ است، اما هنوز نمیتوان از رفتار بورس و قیمت داراییها نتیجه گرفت که حمله گسترده آمریکا قطعی یا قریبالوقوع شده است.
