دهمین شب حملات آمریکا به ایران؛ از انفجارهای بندرعباس و قشم تا درگیری در تنگه هرمز
آمریکا دهمین شب متوالی حملات خود به ایران را اجرا کرد؛ مراکز فرماندهی، پدافند هوایی، سایتهای موشکی و زیرساختهای دریایی در جنوب ایران هدف قرار گرفتند و همزمان گزارشهایی از حملات ایران به پایگاههای آمریکا و کشتیها در منطقه منتشر شد.
بامداد سهشنبه ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶، ارتش آمریکا دهمین شب متوالی حملات خود به ایران را آغاز کرد. انفجارهای متعددی در هرمزگان، بوشهر، فارس، کرمان و بخشهایی از مرکز ایران گزارش شد و فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد هدف این عملیات، تضعیف توان نظامی ایران برای حمله به کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز بوده است.
براساس گزارشهای منتشرشده، بندرعباس، قشم، سیریک، بندرلنگه، بوشهر، چابهار، کنارک، شیراز، جیرفت و آبدانان از جمله مناطقی بودند که در آنها صدای انفجار یا فعالیت پدافندی گزارش شد. با این حال، وقوع حمله در برخی مناطق، از جمله اصفهان، چابهار و کنارک، تا زمان انتشار این گزارش بهطور کامل از سوی مقامهای محلی تأیید نشده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا در پایان عملیات اعلام کرد مراکز فرماندهی نظامی، توانمندیهای دریایی، محلهای پرتاب موشک و پهپاد و سامانههای پدافند هوایی ایران در این موج هدف قرار گرفتهاند. رویترز نیز پایان دهمین شب متوالی حملات آمریکا و تمرکز عملیات بر زیرساخت نظامی ایران را تأیید کرده است.
آغاز حملات با انفجار در سیریک، بندرعباس و قشم
نخستین گزارشها اندکی پس از نیمهشب از شنیدهشدن صدای انفجار در سیریک منتشر شد. همزمان گزارشهایی درباره شلیک موشک از داخل ایران به سمت محدوده تنگه هرمز منتشر شد که احتمال داده میشد مربوط به موشکهای کروز باشد.
در ساعت ۱۲:۰۹ بامداد، صدای انفجار در بندرعباس و قشم گزارش شد. شدت یکی از انفجارهای بندرعباس بهحدی توصیف شد که برخی ساکنان آن را مشابه لرزش ناشی از زمینلرزه دانستند.
دقایقی بعد، انفجار دیگری در جیرفت استان کرمان گزارش شد.
در ساعت ۱۲:۲۲، سنتکام رسماً اعلام کرد نیروهای آمریکایی به دستور رئیسجمهور آمریکا دور تازهای از حملات علیه ایران را آغاز کردهاند. طبق اعلام سنتکام، عملیات از ساعت چهار عصر به وقت شرق آمریکا، برابر با حدود ساعت ۲۳:۳۰ به وقت تهران، آغاز شده بود.
هدف اعلامشده آمریکا، تضعیف بیشتر توانمندیهایی بود که به گفته واشنگتن برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز استفاده میشوند.
آسوشیتدپرس نیز گزارش داده است که آمریکا در دهمین شب حملات تلاش کرده توان ایران برای حمله به کشتیها و مختلکردن عبورومرور در تنگه هرمز را کاهش دهد.
انفجار در بوشهر و فعالیت پدافند اطراف نیروگاه اتمی
حدود ساعت ۱۲:۲۳ بامداد، صدای انفجار در بوشهر گزارش شد.
اندکی بعد، خبرگزاری مهر از شنیدهشدن صدای فعالیت سامانههای پدافندی در اطراف نیروگاه اتمی بوشهر خبر داد.
فعالشدن پدافند در اطراف نیروگاه الزاماً به معنای اصابت یا حمله مستقیم به تأسیسات هستهای نیست. سامانههای پدافندی ممکن است در واکنش به عبور هواگرد، پهپاد، موشک یا حتی تهدید احتمالی فعال شوند.
تا زمان انتشار این گزارش، هیچ منبع رسمی از آسیبدیدن نیروگاه اتمی بوشهر خبر نداده است.
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شنیدهشدن صدای پدافند در اطراف نیروگاه نباید بهعنوان حمله موفق به خود تأسیسات هستهای تفسیر شود.
تأیید شنیدهشدن انفجار در سیریک
خبرنگار صداوسیمای ایران تأیید کرد صدای انفجار در بخش بمانی شهرستان سیریک شنیده شده است.
سیریک در شرق استان هرمزگان و در امتداد ساحل دریای عمان قرار دارد. این منطقه در روزهای گذشته چندین بار در گزارشهای مربوط به حملات آمریکا مطرح شده است.
اهمیت سیریک به موقعیت آن در شبکه ساحلی و دریایی ایران بازمیگردد. مراکز نظارت ساحلی، رادارها، یگانهای موشکی و مسیرهای پشتیبانی دریایی در این محور میتوانند در کنترل ورودی شرقی تنگه هرمز و دریای عمان نقش داشته باشند.
درگیری در سیریک، در کنار حملات گزارششده به جاسک، قشم و بندرعباس، نشان میدهد آمریکا همچنان تمرکز ویژهای بر شبکه دریایی ایران در جنوب دارد.
گزارش انفجار در چابهار
در ساعت ۱۲:۳۲ بامداد، صدای انفجار در چابهار گزارش شد و ساعتی بعد ویدیوهایی بهعنوان تصاویر حمله آمریکا به این منطقه منتشر شد.
چابهار یکی از مهمترین بنادر جنوبشرق ایران است و علاوه بر نقش تجاری، از نظر دسترسی به دریای عمان، پشتیبانی دریایی و نظارت بر مسیرهای کشتیرانی اهمیت دارد.
با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش، مقامهای محلی بهطور رسمی وقوع حمله در چابهار و کنارک را تأیید نکردهاند.
بنابراین تصاویر و گزارشهای منتشرشده درباره این محور باید همچنان در گروه اخبار اولیه و نیازمند تأیید مستقل قرار گیرند.
گزارش درگیری در تنگه هرمز
در ساعت ۱۲:۳۶ بامداد، گزارشهایی از وقوع درگیری در تنگه هرمز منتشر شد.
در همان ساعات، منابع ایرانی از شلیک موشک به سمت این منطقه و حمله به یک کشتی دیگر خبر دادند.
جزئیات دقیق درباره هویت کشتی، نوع پرتابه، محل اصابت و میزان خسارت در ابتدا مشخص نبود.
آسوشیتدپرس گزارش داده است که همزمان با ادامه حملات آمریکا، یک کشتی دیگر در آبهای نزدیک امارات هدف قرار گرفته و ایران نیز حملات خود علیه کشتیرانی و پایگاههای آمریکا در منطقه را ادامه داده است.
گاردین نیز گزارش داده سپاه مسئولیت حمله به یک نفتکش در تنگه هرمز را بر عهده گرفته است؛ هرچند برخی ادعاهای دیگر ایران درباره حملات به زیرساختهای آمریکا هنوز مستقلاً تأیید نشدهاند.
تداوم حملات به کشتیها نشان میدهد با وجود ده شب عملیات آمریکا، واشنگتن هنوز نتوانسته توان ایران برای ایجاد اختلال در کشتیرانی را بهطور کامل از بین ببرد.
انفجار در اصفهان؛ حمله نظامی تکذیب شد
حدود ساعت ۱:۱۶ بامداد، صدای انفجار در اصفهان گزارش شد و خبرگزاری مهر نیز شنیدهشدن آن را تأیید کرد.
با این حال، استانداری اصفهان بعداً اعلام کرد صداهای انفجار مربوط به عملیات کنترلشده انهدام مهمات عملنکرده در جنوب و غرب اصفهان، بهارستان، صفه و شهر ابریشم بوده است.
بنابراین هیچ حمله تازهای به اصفهان در جریان دهمین شب عملیات تأیید نشده است.
این مورد یکی از نمونههایی است که نشان میدهد در جریان حملات گسترده، هر صدای انفجار الزاماً ناشی از اصابت موشک یا بمباران نیست.
انفجارهای شیراز
حدود ساعت ۱:۱۸ بامداد، صدای انفجار در شیراز گزارش شد.
بعداً صداوسیمای ایران وقوع انفجار در شرق و غرب شیراز را تأیید کرد. همچنین گزارشهایی از شنیدهشدن انفجار در نزدیکی کوه دراک منتشر شد.
محل دقیق اهداف و میزان خسارت مشخص نشده است.
شیراز و مناطق اطراف آن به دلیل وجود مراکز نظامی، هوایی، پدافندی، موشکی و مسیرهای ارتباطی جنوب کشور اهمیت دارند.
اگر حملات به شرق و غرب شیراز تأیید شود، نشان میدهد آمریکا فقط خط ساحلی را هدف قرار نداده و مراکز پشتیبانی در عمق استان فارس را نیز وارد عملیات کرده است.
انفجار در بندرلنگه
حدود ساعت ۱:۲۱ بامداد، صدای انفجار در بندرلنگه گزارش شد.
براساس جمعبندیهای بعدی، بندرلنگه احتمالاً دو بار در جریان موج حملات هدف قرار گرفته است.
بندرلنگه در غرب بندرعباس و در نزدیکی جزایر و مسیرهای کشتیرانی خلیج فارس قرار دارد. حمله به این محور میتواند با مراکز دریایی، دیدهبانی ساحلی، پدافند یا مسیرهای پشتیبانی جنوب هرمزگان ارتباط داشته باشد.
حملات به بندرلنگه در کنار بندرعباس، قشم و سیریک، حلقه جغرافیایی حملات آمریکا در استان هرمزگان را گستردهتر کرده است.
حمله به پایگاه هوایی بندرعباس
حدود ساعت ۲:۲۱ بامداد، گزارشی درباره حمله به پایگاه هوایی بندرعباس منتشر شد.
بندرعباس یکی از مهمترین مراکز فرماندهی، پشتیبانی و عملیات نظامی ایران در جنوب است. این منطقه هم میزبان مراکز نیروی دریایی است و هم در دفاع هوایی و پشتیبانی تنگه هرمز نقش دارد.
در صورت تأیید حمله به پایگاه هوایی، هدف آمریکا میتواند شامل موارد زیر باشد:
- کاهش توان شناسایی و گشت هوایی ایران
- محدودکردن پشتیبانی هوایی از نیروهای دریایی
- آسیبزدن به پدافند و رادارهای جنوب
- جلوگیری از استفاده از باندها و تأسیسات پشتیبانی
- مختلکردن فرماندهی عملیات تنگه هرمز
تا زمان انتشار این گزارش، جزئیات مستقلی درباره نوع هدف و میزان خسارت منتشر نشده است.
سنتکام چه اهدافی را مورد حمله قرار داد؟
فرماندهی مرکزی آمریکا پس از پایان عملیات اعلام کرد دهمین موج حملات شامل اهداف زیر بوده است:
- مراکز فرماندهی نظامی
- توانمندیهای دریایی
- سایتهای پرتاب موشک
- سایتهای پرتاب پهپاد
- سامانههای پدافند هوایی
رویترز نیز گزارش داده است که عملیات دهمین شب بر مراکز فرماندهی، سایتهای موشکی و پهپادی، توان دریایی و سامانههای دفاع هوایی ایران متمرکز بوده است.
این فهرست نشان میدهد هدف آمریکا نابودی چند لانچر یا رادار منفرد نیست؛ بلکه واشنگتن میخواهد کل زنجیره عملیاتی ایران در جنوب را مختل کند.
این زنجیره شامل کشف هدف، انتقال اطلاعات، صدور فرمان، شلیک موشک یا پهپاد و پشتیبانی دریایی است.
اگر هر یک از این اجزا آسیب ببیند، توان ایران برای اجرای حملات هماهنگ کاهش پیدا میکند.
حمله به مسیرهای تدارکاتی بندرعباس
براساس گزارشی که به نقل از یک مقام آمریکایی منتشر شده، حملات به پلها و مسیرهای ارتباطی هرمزگان با هدف قطع یا محدودکردن خطوط تدارکاتی بندرعباس انجام شده است.
محورهای بندرعباس ـ کهورستان ـ لار و بندرخمیر ـ کشار ـ بندرعباس از جمله مسیرهایی هستند که در روزهای گذشته مورد حمله قرار گرفتهاند.
بندرعباس برای پشتیبانی از عملیات دریایی و موشکی ایران به جریان دائمی مهمات، سوخت، قطعات، نیرو و تجهیزات وابسته است.
آمریکا با حمله به پلها و جادهها احتمالاً تلاش میکند:
- انتقال موشک و پهپاد به سواحل را کند کند.
- جابهجایی لانچرهای متحرک را دشوار کند.
- مسیرهای جایگزین ایران را محدود کند.
- کاروانهای نظامی را وادار به عبور از مسیرهای قابل رصد کند.
- پشتیبانی پایگاههای دریایی بندرعباس و قشم را کاهش دهد.
آسوشیتدپرس نیز پیشتر گزارش داده بود حملات آمریکا به پلها و زیرساختهای اطراف بندرعباس، دسترسی به مهمترین بندر جنوبی ایران را محدود کرده است.
این الگو نشان میدهد آمریکا از مرحله حملات نقطهای عبور کرده و به سمت فرسایش ساختاری توان نظامی و لجستیکی ایران حرکت میکند.
ادعای حملات ایران به پایگاههای آمریکا
طبق اطلاعات منتشرشده، ارتش و سپاه ایران مسئولیت مجموعهای از حملات به پایگاههای آمریکا در کویت، بحرین و اردن را بر عهده گرفتهاند.
ارتش ایران مدعی شده است:
- سه پایگاه آمریکا در کویت با پهپاد هدف قرار گرفتهاند.
- سامانههای هایمارس در پایگاه عریفجان با موشک هدف قرار گرفتهاند.
سپاه نیز ادعا کرده است:
- سایتهای راداری و مخابراتی آمریکا در منطقه منهدم شدهاند.
- یک رادار هشدار اولیه و سامانه پاتریوت در پایگاه احمدالجابر هدف قرار گرفتهاند.
- زیرساخت دادهای آمازون در بحرین منهدم شده است.
- یک سامانه راداری دفاع موشکی و یک جنگنده افـ۱۵ در اردن هدف قرار گرفتهاند.
- تعدادی از نیروهای آمریکایی در حمله به منطقه الرکبان کشته شدهاند.
نزدیک به ۱۰۰ نظامی آمریکایی مجروح شدهاند
شبکه CBS به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده از هفتم ژوئیه تاکنون نزدیک به ۱۰۰ نظامی آمریکا در حملات ایران به پایگاههای مختلف منطقه مجروح شدهاند.
شان پارنل، سخنگوی پنتاگون، این آمار را تأیید کرده و گفته است بیشتر مجروحان دچار ضربه مغزی یا آسیبهای خفیف مغزی شدهاند.
براساس این گزارش، ۹۶ درصد از نیروهای مجروح به مأموریت خود بازگشتهاند.
گاردین نیز گزارش داده است که نزدیک به ۱۰۰ نظامی آمریکایی در دو هفته گذشته آسیب دیدهاند و بیشتر جراحات در سطح ضربه مغزی خفیف بوده است.
این آمار نشان میدهد حملات ایران، حتی در مواردی که تلفات مستقیم زیادی ایجاد نکردهاند، فشار عملیاتی قابلتوجهی بر پایگاههای آمریکا وارد کردهاند.
نکته قابل توجه این است که بخش عمده مجروحان آمریکایی بر اثر موج انفجار آسیب دیدهاند، نه اصابت مستقیم ترکش یا گلوله. در انفجارهای بزرگ، موج فشاری میتواند بدون ایجاد جراحت ظاهری، به مغز آسیب وارد کند. به همین دلیل، ارتش آمریکا حتی موارد «ضربه مغزی خفیف» را نیز جدی تلقی میکند و این افراد را پیش از بازگشت به خدمت تحت معاینات تخصصی قرار میدهد. با این حال، پنتاگون اعلام کرده که ۹۶ درصد این نیروها پس از درمان، دوباره به یگانهای خود بازگشتهاند.
احتمال گسترش عملیات نظامی آمریکا
فاکسنیوز به نقل از مقامهای ارشد آمریکایی گزارش داده دونالد ترامپ ظرف روزهای آینده تصمیم خواهد گرفت که آیا دامنه جنگ علیه ایران را گسترش دهد یا عملیات را در سطح فعلی نگه دارد.
براساس این گزارش، اگر ترامپ مجوز عملیات تمامعیار را صادر کند، حملات آینده «شدیدتر و گستردهتر» از ده شب عملیات فعلی خواهند بود.
آمریکا تاکنون عمدتاً از حمله گسترده به اطراف تهران و برخی تأسیسات هستهای خودداری کرده است؛ اما مقامهای آمریکایی گفتهاند در صورت گسترش جنگ، این محدودیت ممکن است تغییر کند.
سنتکام نیز در حال تقویت نیروهای خود با جنگندهها و تجهیزات بیشتر است و احتمال مشارکت فعالتر اسرائیل در مرحله بعدی مطرح شده است.
رویترز پیشتر گزارش داده بود حملات به جنوب ایران بخشی از تلاش آمریکا برای فراهمکردن گزینههای بیشتر برای ترامپ است و رئیسجمهور آمریکا حمله به زیرساختها یا حتی عملیات زمینی محدود را رد نکرده است.
احتمال انتقال سانتریفیوژها به تأسیسات کوه کلنگ
والاستریت ژورنال به نقل از منابع اطلاعاتی اسرائیل مدعی شده ایران پس از جنگ ژوئن ۲۰۲۵ هزاران سانتریفیوژ را به تأسیسات زیرزمینی نزدیک نطنز منتقل کرده است.
براساس این ادعا، تجهیزات به مجموعه زیرزمینی موسوم به کوه کلنگ یا Pickaxe Mountain انتقال یافتهاند.
این مجموعه به دلیل عمق تونلها و مقاومت احتمالی در برابر بمباران، یکی از اهداف بالقوه در صورت گسترش عملیات آمریکا محسوب میشود.
با این حال، ادعای انتقال هزاران سانتریفیوژ تاکنون از سوی ایران یا آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأیید نشده است.
طرح دوباره نام این مجموعه در رسانههای آمریکایی میتواند نشانه افزایش فشار برای گسترش فهرست اهداف به زیرساختهای هستهای عمیق ایران باشد.
تحلیل آنچه دیشب گذشت
آمریکا همچنان بندرعباس و تنگه هرمز را مرکز ثقل عملیات میداند
با وجود گزارش حملات در چند استان، بیشترین تمرکز همچنان در هرمزگان و امتداد ساحل جنوبی ایران بود.
بندرعباس، قشم، سیریک، بندرلنگه و احتمالاً چابهار و کنارک در این محور قرار دارند.
هدف آمریکا احتمالاً از بین بردن اجزای مختلف شبکه کنترل دریایی ایران است؛ شبکهای که شامل موارد زیر میشود:
- رادارهای ساحلی
- مراکز دیدهبانی
- موشکهای ساحل به دریا
- پهپادهای شناسایی و رزمی
- یگانهای قایق تندرو
- مراکز فرماندهی
- شبکههای ارتباطی
- پایگاههای دریایی و هوایی
- مسیرهای انتقال مهمات و سوخت
آمریکا برای بازکردن تنگه هرمز باید این شبکه را تا حدی تضعیف کند که کشتیها و شرکتهای بیمه، عبور از مسیر را دوباره قابلقبول بدانند.
اما حمله دوباره به کشتیها نشان میدهد ایران هنوز توان ایجاد خطر و ناامنی در این مسیر را حفظ کرده است.
تخریب تجهیزات بهتنهایی برای بازکردن تنگه کافی نیست
یکی از مشکلات اصلی آمریکا این است که امنیت کشتیرانی فقط با نابودی چند موشک یا قایق تأمین نمیشود.
حتی تعداد محدودی موشک کروز، پهپاد یا مین دریایی میتواند عبور کشتیها را خطرناک کند و هزینه بیمه را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، شرکتهای کشتیرانی ممکن است بدون آنکه ایران تنگه را بهطور کامل ببندد، از عبور خودداری کنند.
بنابراین هدف آمریکا فقط کاهش توان نظامی ایران نیست؛ واشنگتن باید اعتماد بازار و شرکتهای کشتیرانی را نیز بازگرداند.
ثبت تنها تعداد محدودی عبور از تنگه هرمز در شبانهروز گذشته نشان میدهد این هدف هنوز محقق نشده است.
جنگ از مرحله حملات محدود عبور کرده است
دهمین شب متوالی حملات نشان میدهد عملیات آمریکا دیگر یک پاسخ کوتاهمدت یا نمادین نیست.
وقتی حملات برای ده شب ادامه پیدا میکنند و هر شب مراکز فرماندهی، سایتهای موشکی، پدافند، توان دریایی و مسیرهای ارتباطی هدف قرار میگیرند، میتوان از شکلگیری یک کارزار هوایی و دریایی مستمر صحبت کرد.
هدف چنین کارزاری معمولاً فقط نابودی تجهیزات فعلی نیست؛ بلکه کاهش توان دشمن برای بازسازی، جابهجایی و ادامه عملیات است.
به همین دلیل، حمله به پلها، شبکه ارتباطی، مراکز فرماندهی و انبارهای سوخت موشکی اهمیت بیشتری از تعداد انفجارهای یک شب دارد.
پاسخ ایران نیز منطقهایتر شده است
ایران همزمان حملات خود را از تنگه هرمز فراتر برده و پایگاههای آمریکا در کویت، بحرین و اردن را در فهرست اهداف اعلامی قرار داده است.
این راهبرد احتمالاً با هدف افزایش هزینه جنگ برای کشورهای میزبان آمریکا دنبال میشود.
تهران میخواهد دولتهای منطقه به این نتیجه برسند که ادامه استفاده آمریکا از پایگاههای آنها، امنیت داخلی و زیرساختهایشان را تهدید میکند.
اما این سیاست میتواند نتیجه معکوس داشته باشد.
حملات بیشتر ایران ممکن است کشورهای عربی را به همکاری نظامی عمیقتر با آمریکا، استقرار پدافند بیشتر و مشارکت مستقیمتر در رهگیری موشکها سوق دهد.
جمعبندی حملات دیشب
دهمین شب حملات آمریکا نشان داد که جنگ همچنان در مسیر تشدید قرار دارد.
آمریکا مراکز فرماندهی، سامانههای پدافندی، سایتهای موشکی و پهپادی، توان دریایی و شبکه پشتیبانی جنوب ایران را هدف قرار داد.
بندرعباس، قشم، سیریک، بندرلنگه، بوشهر و شیراز از مهمترین محورهای گزارششده این عملیات بودند.
همزمان، ایران حملات به کشتیها و پایگاههای آمریکا در منطقه را ادامه داد و مدعی واردکردن خسارت به تأسیسات نظامی واشنگتن در کویت، بحرین و اردن شد.
مهمترین تحول این است که هدف عملیات آمریکا ظاهراً از برخورد محدود با تهدیدهای دریایی فراتر رفته و به سمت تضعیف ساختاری توان موشکی، پدافندی و فرماندهی ایران حرکت کرده است.
در مقابل، ایران نیز تلاش میکند با تهدید کشتیرانی و گسترش حملات به کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی، هزینه ادامه جنگ را برای کل منطقه افزایش دهد.
بنابراین دهمین شب حملات را نمیتوان پایان یک دور نظامی دانست. این عملیات بیشتر بخشی از آمادهسازی میدان برای تصمیم بزرگتر ترامپ است؛ تصمیمی که میتواند جنگ را در سطح فعلی نگه دارد یا دامنه اهداف را به تهران، زیرساختهای انرژی و تأسیسات هستهای ایران گسترش دهد.
